Jeśli kaszel utrzymuje się przez kilka tygodni pomimo leczenia objawowego, a zwłaszcza gdy zauważamy zmianę jego charakteru, warto zgłosić się do lekarza. Natomiast gdy pojawia się krwioplucie, duszność lub nagły spadek masy ciała, wizyta powinna nastąpić w trybie pilnym – podkreśla dr n. med. Barbara Łochowska, onkolog kliniczny ze Specjalistycznego Szpitala Onkologicznego Affidea NU-MED
w Tomaszowie Mazowieckim.

Według specjalistki czujność onkologiczna jest dziś równie ważna jak rozwój nowoczesnych terapii, bo wcześnie wykryty guz daje znacznie większą szansę na wyleczenie.

Największym pojedynczym czynnikiem ryzyka pozostaje palenie tytoniu – tradycyjnych papierosów, cygar, fajek, ale także e-papierosów. Dym działa toksycznie nie tylko na płuca palacza, lecz także na wszystkich w jego otoczeniu. Coraz częściej jednak rak płuca dotyka ludzi, którzy nigdy nie sięgali po nikotynę. W takich przypadkach przyczyną bywa zanieczyszczenie powietrza, ekspozycja zawodowa na substancje rakotwórcze albo uwarunkowania genetyczne.

Wczesne wykrycie i precyzyjna diagnoza raka płuca są kluczowe dla skutecznego leczenia. Nowoczesna diagnostyka to nie tylko tomografia komputerowa czy PET, lecz także metody molekularne, np. sekwencjonowanie nowej generacji (NGS). Postęp dotyczy również chirurgii: jeśli guz jest na wczesnym etapie zaawansowania, zaleca się resekcję radykalną, czyli całkowite wycięcie zmiany z marginesem tkanek zdrowych. Stosuje się lobektomię, rzadziej segmentektomię lub pneumonektomię. Dostęp do guza uzyskuje się w operacji otwartej lub, częściej, metodą VATS (z użyciem kamery wideo); coraz powszechniejsze są także zabiegi z asystą robota (RATS).

Gdy operacja nie jest możliwa, integralną rolę odgrywa radioterapia, która dostępna jest w ośrodkach Grupy Affidea NU-MED. Dzięki zaawansowanym planom leczenia można precyzyjnie podać wysokie dawki promieniowania, minimalizując uszkodzenia zdrowych tkanek. W bardzo wczesnym stadium niedrobnokomórkowego raka płuca (NDRP) coraz popularniejsza staje się radioterapia stereotaktyczna (SBRT), która zapewnia kontrolę choroby i przeżycia porównywalne z leczeniem chirurgicznym; cykle trwają zaledwie kilka dni, a toksyczność jest niewielka, co szczególnie pomaga pacjentom starszym lub obciążonym chorobami współistniejącymi.

Równolegle z postępem diagnostycznym medycyna notuje przełomy terapeutyczne. Od kwietnia polscy pacjenci mają bezpłatny dostęp do skojarzenia durwalumabu i tremelimumabu z chemioterapią w pierwszej linii leczenia zaawansowanego NDRP, a od 1 lipca br. dostępny jest m.in. pembrolizumab w terapii pooperacyjnej NDRP z ekspresją TPS < 50%. Jeszcze większą precyzję oferują terapie celowane: w Polsce czekamy na refundację pralsetynibu i selperkatynibu (rearanżacje RET), tepotynibu (mutacje MET) oraz trastuzumabu deruxtecanu (zaburzenia HER2).

W ostatnich miesiącach amerykańska FDA zarejestrowała rekordową liczbę nowych cząsteczek opracowanych z myślą o rzadkich mutacjach. Sunvozertinib wskazano dla chorych
z insercjami w eksonie 20 genu EGFR; datopotamab deruxtecan — dla pacjentów z wysoką ekspresją białka TROP2; telisotuzumab vedotin — dla guzów z wysoką ekspresją c-MET; taletrectinib – dla chorych z rearanżacją ROS1.

— Jeszcze kilka lat temu dysponowaliśmy właściwie jedną chemioterapią dla wszystkich. Dziś dobieramy leczenie jak garnitur szyty na miarę konkretnego guza — podsumowuje dr Łochowska. Na horyzoncie pojawiają się kolejne innowacje. Zoldonrasib, pierwszy inhibitor mutacji KRAS G12D, w badaniu fazy I dał pełną odpowiedź u jednej trzeciej pacjentów, a doustny zongertinib dla guzów z mutacją HER2 przyniósł obiecujące wyniki u chorych opornych na dotychczasowe terapie. Choć to wciąż wczesne fazy badań, eksperci mówią o nowym rozdziale w leczeniu najtrudniejszych przypadków AACR.

Nowoczesne leki i programy profilaktyczne nie zwalniają nas jednak z odpowiedzialności za codzienne wybory. Rzucenie palenia nawet po wielu latach przyzwyczajenia sprawia, że ryzyko raka płuca zaczyna wyraźnie spadać już po dwunastu miesiącach. Regularny ruch, zbilansowana dieta bogata w warzywa, owoce oraz pełne ziarna, a także unikanie biernego palenia i smogu sprzyjają zdrowiu układu oddechowego.

— Światowy Dzień Raka Płuca to nie tylko statystyki, ale przede wszystkim okazja, by zwrócić uwagę na własne nawyki i zachęcić bliskich do badań — podkreśla dr Łochowska. Postęp medycyny sprawia, że chorzy żyją dłużej i lepiej, jednak kluczowe pozostaje wczesne rozpoznanie oraz świadome życie bez papierosów. Dzięki temu możemy dosłownie oddychać pełną piersią.