PET/PSMA: współczesny standard w diagnostyce raka gruczołu krokowego

Jedną z takich metod jest pozytonowa tomografia emisyjna z wykorzystaniem znacznika PSMA (PET-PSMA). Badanie to umożliwia wykrywanie ognisk raka prostaty oraz ocenę jego rozprzestrzenienia się w organizmie. Wykorzystuje zjawisko wiązania radioznacznika z białkiem PSMA (Prostate Specific Membrane Antigen), które w dużym stężeniu występuje na powierzchni komórek nowotworowych prostaty. Dzięki temu możliwe jest uzyskanie szczegółowego obrazu choroby, obejmującego zarówno ognisko pierwotne, jak i ewentualne przerzuty.

W Polsce badanie PET-PSMA jest już dostępne w wybranych ośrodkach, w tym w:

• Affidea PET/CT Warszawa
• Affidea PET/CT Wrocław
• Affidea PET/CT Poznań
• Affidea PET/CT Olsztyn
• Affidea NU-MED w Zamościu

Nasze ośrodki dysponują aparatami PET-CT, które pozwalają na wykonywanie zaawansowanych badań pozytonowej tomografii emisyjnej, a wprowadzenie znacznika PSMA rozszerza możliwości diagnostyczne w zakresie raka prostaty. Dostępność tej metody stanowi istotne wsparcie dla pacjentów oraz lekarzy prowadzących, ułatwiając planowanie kompleksowego leczenia onkologicznego.

Dr n. med. Mateusz Bilski, Specjalista Radioterapii Onkologicznej, Dyrektor ds. medycznych, Kierownik Zakładu Radioterapii w Centrum Diagnostyki i Terapii Onkologicznej Affidea NU-MED w Zamościu: „Badanie PET-PSMA jest istotnym elementem współczesnej diagnostyki raka gruczołu krokowego. Pozwala na bardziej precyzyjną ocenę zasięgu choroby i lepsze dopasowanie strategii leczenia do indywidualnych potrzeb pacjenta. Wyniki badania zawsze powinny być analizowane w kontekście danych klinicznych i wcześniejszych badań obrazowych. W okresie kampanii Movember szczególnie ważne jest przypominanie o roli świadomości zdrowotnej i wczesnej diagnostyki, które stanowią fundament skutecznej terapii.”

Zastosowanie radioznacznika opartego na fluorze, najczęściej w postaci 18F-PSMA-1007, pozwala na uzyskanie obrazów o wysokiej jakości i rozdzielczości. Izotop fluoru charakteryzuje się dłuższym okresem półtrwania, co ułatwia dystrybucję i logistykę badań. Dodatkową zaletą techniczną jest ograniczone wydalanie radiofarmaceutyku przez drogi moczowe, co umożliwia dokładniejszą ocenę struktur w obrębie miednicy, w tym loży po prostatektomii. Należy jednak pamiętać, że wychwyt znacznika może pojawiać się także w niektórych zmianach łagodnych, dlatego wynik badania zawsze musi być interpretowany w odniesieniu do całego obrazu klinicznego pacjenta.

Według aktualnych zaleceń European Association of Urology (EAU), European Association of Nuclear Medicine (EANM) oraz Society of Nuclear Medicine and Molecular Imaging (SNMMI), PET-PSMA znajduje zastosowanie w kilku kluczowych obszarach praktyki klinicznej. Wykorzystywane jest w ocenie zaawansowania choroby u pacjentów z rakiem prostaty o pośrednim lub wysokim ryzyku przed planowanym leczeniem radykalnym, a także w diagnostyce wznowy biochemicznej po leczeniu chirurgicznym lub radioterapii. Badanie ma również znaczenie w przypadkach podejrzenia przerzutów odległych lub rozsiewu nowotworu oraz w monitorowaniu efektów terapii systemowych. PET-PSMA stanowi uzupełnienie tradycyjnych metod obrazowania, takich jak tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny czy scyntygrafia kości, dostarczając dodatkowych informacji istotnych dla planowania dalszego postępowania diagnostycznego i terapeutycznego.

Przygotowanie do badania jest nieskomplikowane i nie wymaga od pacjenta stosowania specjalnej diety ani odstawiania leków. Zaleca się odpowiednie nawodnienie organizmu. Po podaniu radiofarmaceutyku konieczny jest krótki czas oczekiwania, po którym wykonywany jest skan PET-CT, trwający zazwyczaj około 15–20 minut. Po zakończeniu procedury pacjent może wrócić do codziennej aktywności, pamiętając jedynie o podstawowych środkach ostrożności przez kilka godzin po badaniu.

Badanie PET-PSMA uznawane jest za bezpieczne i dobrze tolerowane. Przeciwwskazaniami są nadwrażliwość na zastosowany radiofarmaceutyk, znaczna klaustrofobia lub brak możliwości pozostania w bezruchu podczas skanowania. W przypadku pacjentów z chorobami współistniejącymi, zwłaszcza zaburzeniami czynności nerek lub wątroby, decyzję o wykonaniu badania podejmuje lekarz medycyny nuklearnej po indywidualnej ocenie.

Włączenie PET-PSMA do praktyki klinicznej stanowi ważny krok w kierunku bardziej precyzyjnego obrazowania raka gruczołu krokowego. Metoda ta umożliwia dokładniejszą ocenę zaawansowania choroby, co sprzyja właściwemu doborowi terapii. W kontekście kampanii Movember warto przypominać, że skuteczność leczenia nowotworów męskich w dużej mierze zależy od wczesnego rozpoznania i kompleksowej diagnostyki.